Тіл– адамзат баласының ең ұлы жетістіктерінің бірі. Ол – адамдар арасындағы қарым-қатынастың ғана құралы емес, тұтас бір халықтың тарихын, мәдениетін, дүниетанымын, рухани құндылықтарын сақтап, ұрпақтан-ұрпаққа жеткізетін қасиетті мұра. Әрбір ұлттың болмысын, мінезін, салт-дәстүрін, ұлттық санасын танытатын ең басты белгі – оның тілі. Сондықтан «Тіл – ұлттың жаны, халықтың рухы» деген сөздің астарында терең мағына жатыр. Қазақ халқы үшін тілдің орны ерекше. Мыңдаған жылдар бойы ата-бабаларымыздың даналығы, шешендік сөздері, жыр-дастандары, мақал-мәтелдері, батырлар жыры мен тарихи шежірелері қазақ тілінің арқасында бүгінгі күнге жетті. Егер тіл болмаса, халықтың өткені де, бүгіні де, болашағы да көмескіленер еді. Сондықтан ана тіліміз – ұлттың рухани тірегі әрі тәуелсіздігіміздің басты нышандарының бірі.                              

Тіл – ұлттық бірегейліктің өзегі. Әлемде мыңдаған ұлт өмір сүрсе, олардың әрқайсысын даралап тұратын ең басты ерекшелік – өз тілі. Ана тілінде сөйлейтін адам өз халқының мәдениетін терең түсінеді, оның дәстүрін құрметтейді, туған жеріне деген сүйіспеншілігін арттырады. Ұлттық сана мен рух ең алдымен тіл арқылы қалыптасады. Ана тілін білмейтін ұрпақ өзінің тарихи тамырынан алыстап, ұлттық құндылықтарды толық сезіне алмайды.                                                                                                         

Қазақ тілі – бай әрі көркем тіл. Оның сөздік қоры мол, ойды дәл әрі әсерлі жеткізуге мүмкіндігі зор. Абайдың даналығы, Шәкәрімнің парасаты, Мағжанның сыршылдығы, Мұхтардың көркем тілі – қазақ тілінің шексіз байлығының айқын дәлелі. Халқымыздың шешендік өнері мен мақал-мәтелдері де ғасырлар бойы жинақталған өмірлік тәжірибенің айнасы болып табылады. Сондықтан қазақ тілін дамыту – тек мемлекеттік міндет емес, әр азаматтың азаматтық борышы.                                                             Тәуелсіз Қазақстанда мемлекеттік тілдің мәртебесін көтеруге ерекше көңіл бөлінуде. Қазақ тілі білім беру, ғылым, мәдениет, ақпараттық технологиялар және мемлекеттік басқару салаларында кеңінен қолданылып келеді. Дегенмен, мемлекеттік тілдің толыққанды қоғамдық қатынас тіліне айналуы үшін қоғамның әрбір мүшесі өз үлесін қосуы қажет. Ана тілін құрметтеу – Отанды құрметтеудің белгісі.                                                     

Бүгінгі жаһандану дәуірінде әлем халықтары бір-бірімен тығыз қарым-қатынас орнатуда. Шетел тілдерін меңгеру – заман талабы. Алайда өзге тілдерді білу ешқашан ана тілінің қадірін төмендетпеуі тиіс. Керісінше, өз ана тілін жетік меңгерген адам ғана басқа тілдерді де терең игере алады. Ана тілін құрметтеген ұлт қана өз болмысын сақтап, әлемдік өркениетте өз орнын табады.                                                                                                               

Жастардың тілге деген құрметі – ел болашағының кепілі. Бүгінгі жас ұрпақ әлеуметтік желілерде, күнделікті өмірде, білім мен ғылым саласында қазақ тілінің қолданыс аясын кеңейтуге үлес қосуы қажет. Ана тілінде кітап оқу, көркем әдебиетті насихаттау, ұлттық өнерді дәріптеу, сауатты сөйлеу мен дұрыс жазуға мән беру – әрбір жастың парызы. Себебі тілдің тағдыры – ұлттың тағдыры.                                                                                                            

Қазақ тілінің байлығы тек әдеби шығармалармен ғана өлшенбейді. Ол – халқымыздың дүниетанымы, табиғатқа көзқарасы, ұлттық тәрбиесі мен адамгершілік қағидаларының көрінісі. Халықтың ғасырлар бойы қалыптасқан салт-дәстүрі, әдет-ғұрпы, ұлттық тәрбиесі тіл арқылы ұрпақ санасына сіңеді. Сондықтан тіл – ұлттық тәрбиенің де негізгі өзегі.                    Ахмет Байтұрсынұлы, Әлихан Бөкейхан, Міржақып Дулатұлы сияқты Алаш қайраткерлері ана тілін сақтауды ұлтты сақтаумен тең санады. Олар қазақ тілінің ғылым мен білімнің, мемлекеттік басқарудың және қоғамдық өмірдің басты тілі болуы үшін аянбай еңбек етті. Бүгінгі ұрпақ сол аманатқа адал болуы тиіс.                                                                                                    

Қазақтың ұлы жазушысы Мұхтар Әуезов: «Бұл дәуірде өз тілін, әдебиетін білмеген, қадірлемеген адам толық мәнді интеллигент емес» деген еді. Бұл сөздің мәні бүгінгі күні бұрынғыдан да арта түсті. Өйткені тілін құрметтеген ел ғана рухани тәуелсіздігін сақтай алады.                          

Қорыта  айтқанда, тіл – ұлттың жаны, халықтың рухы, елдің ең қымбат қазынасы. Ана тіліне деген құрмет – туған жерге, ата-баба мұрасына, ұлттық мәдениетке деген құрмет. Тілімізді сақтау, дамыту және келер ұрпаққа аман жеткізу – баршамыздың қасиетті міндетіміз. Әр қазақ өз ана тілінде еркін сөйлеп, оны мақтан тұтып, күнделікті өмірде кеңінен қолданғанда ғана қазақ тілінің мәртебесі артып, ұлттық рухымыз асқақтай түседі.

 

 М. Салиходжаев

Түркістан облысының дін істері басқармасының

«Дін мәселелерін зерттеу орталығы» КММ-нің

Жетісай, Мақтаарал ауданындағы маманы