Хаттан үзінді: Қымбатты бауырым,

 Сіздің жүрегіңізді ауыртқан қайғыны сөзбен жеткізу қиын екенін түсінемін. Өмірдің кейбір кезеңдері адамға ауыр сынақ болып келеді. Мұндай сәттерде уақыт баяулап, күндер ұзарып кеткендей сезіледі. Айналаңыздағы әлем бұрынғыдай емес, бәрі өзгеріп кеткендей көрінуі мүмкін. Бұл – табиғи құбылыс. Себебі қайғы – адамның ең терең сезімдерінің бірі.

Қайғыны бастан өткеру – әлсіздіктің белгісі емес. Керісінше, бұл сіздің жүрегіңіз тірі екенін, сіздің шынайы сезіне алатын адам екеніңізді көрсетеді. Көп жағдайда адамдар өз қайғысын жасыруға тырысады, бірақ оны мойындау – сауығудың алғашқы қадамы. Өзіңізге жылауға, ойлануға, үнсіз қалуға мүмкіндік беріңіз. Бұл – ішкі жан дүниеңізді қалпына келтірудің бір жолы.

Өмірдің заңдылығы – өзгеріс. Қайғы да мәңгі емес. Бүгін ауыр болған нәрсе, ертең жеңілдей бастайды. Уақыт – ең үлкен емші. Ол жараны бірден жазбайды, бірақ біртіндеп ауыртпалықты азайтады. Сондықтан өзіңізге уақыт беріңіз. Өзіңізден бірден күшті болуды талап етпеңіз.

Қайғы әлсіздік емес. Ол жүректің тірі екенін көрсететін белгі. Адам тек сүйгенін жоғалтқанда, үміті үзілгенде немесе жанына ауыр соққы тигенде ғана шынайы қайғырады. Бірақ дәл осы сәттерде адам Жаратушыға бұрынғыдан да жақындай түседі.

Ислами тұрғыдан қайғыдағы адамға Пайғамбар Мұхаммед (с.а.с)-нің хадистерінің бірінде сыйдың ұлылығы сынақтың ұлылығымен қатар келетіні айтылған. Сондай-ақ, Алла Тағала бір қауымды жақсы көрсе, оларды сынайтыны, ал сынаққа разы болғандарға разылық, наразы болғандарға ашу болатыны баяндалады.

Бұл хадис адам өміріндегі қиындықтардың міндетті түрде жаза емес екенін көрсетеді. Керісінше, сынақтар рухани өсуге жол ашатын маңызды кезең ретінде қарастырылады. Ислам ілімінде Алла кейбір құлдарын сынақ арқылы тазартып, олардың жүрегін жұмсартып, иманын күшейтетіні түсіндіріледі.

Сабыр – исламдағы ең ұлы қасиеттердің бірі ретінде бағаланады. Алайда сабыр тек үнсіз шыдау емес, ол – жүрекпен қабылдау және Жаратушының даналығына сену. Адам кей жағдайда болып жатқан нәрсені толық түсінбеуі мүмкін, бірақ Алланың даналығына сенім арту – нағыз сабырдың көрінісі болып саналады.

Бұл ақиқат тек Исламда ғана емес, басқа да әлемдік діндерде көрініс табады. Мысалы, христиандық ілімде де сынақ пен қайғы адамның рухани тазаруына себеп болады деп айтылады. Інжілде: «Қайғы төзімділік туғызады, төзімділік мінезді қалыптастырады, ал мінез үміт әкеледі» деген мазмұндағы сөздер бар. Бұл да – қиындықтың босқа келмейтінін білдіреді.

Ал буддизмде өмірдің өзегі, азап пен сынақ екені айтылады. Бірақ ол азаптан қашу емес, оны түсіну және дұрыс қабылдау арқылы адам рухани азаттыққа жетеді деп үйретеді. Яғни, қайғы  адамның санасын оятатын құрал.

Демек, қайғы барлық діндерде де адамды тәрбиелейтін, кемелдікке жетелейтін құрал ретінде қарастырылады. Ол адамның жүрегін жұмсартып, өмірдің мәнін тереңірек түсінуге жол ашады.

Қайғы сені сындыру үшін емес, сені өсіру үшін келеді. Ол сенің ішкі дүниеңді тазалайды. Бәлкім, сен бұрын байқамаған нәрселерді енді көріп жүрген шығарсың: өмірдің өткіншілігін, адамдардың шынайылығын.

Есіңде болсын: әрбір түннің артында таң бар. Әрбір көз жасының артында қуаныш, шаттық бар. Бүгінгі ауыр күндер ертеңгі сенің мықтылығыңа айналады. Бұл сынақтан өткен соң сен бұрынғыдан да терең, сабырлы әрі дана адам боласың.

Қазақта бір дана сөз бар: «Қайғыны бөліссең азаяды, қуанышты бөліссең көбейеді».Бұл  жай ғана сөз емес, ғасырлар сүзгісінен өткен өмір тәжірибесі. Біздің халқымыз қайғыны жалғыз көтермеген: асар жасап, көңіл сұрап, бір-біріне сүйеу болған. Қаралы үйге ауыл болып жиналып, «жұбату айту» дәстүрі, жүректі жеңілдетудің бір жолы. Ал қуаныш келгенде той жасап, ағайын-туысты шақырып, шаттықты бірге бөліскен.

Сондықтан, жүрегің ауырса ішіңде сақтама. Сенімді адаммен бөліс. Себебі адам адамға тірек болып жаратылған. Ал қуаныш келгенде, оны да бөліс, өйткені қуаныш ортақтасқанда шын мәнінде көбейеді.

Сенің жаның тыныштық табуға лайық. Сенің жүрегің үмітке лайық. Қанша қиын болса да, өмір жалғасады. Және сол өмірде әлі де жарық сәттер бар.

 Д.Зиябек

Туркістан облысы дін істері баскармасы                                                                     

«Дін мәселелерін зерттеу орталығы» КММ-нін

теолог маманы»