Технология дамыған сайын адамзаттың мүмкіндігі артып келеді. Алайда әрбір жаңалықтың пайдасымен қатар, өзіне тән қауіп-қатері де бар. Бүгінде жасанды интеллект адам өміріне дендеп еніп, білім беру, медицина, экономика, өндіріс және ақпарат салаларын түбегейлі өзгерте бастады. Осы орайда маңызды сұрақ туындайды: жасанды интеллект адамзаттың дамуына жол ашатын мүмкіндік пе, әлде болашаққа төнген қауіп пе?
Технологияның берері мол. Жасанды интеллектінің басты артықшылығы – ақпаратты жылдам өңдеп, күрделі міндеттерді орындауға көмектесуі. Бұрын бірнеше сағат немесе күн қажет ететін жұмыстарды жаңа технологиялардың көмегімен әлдеқайда қысқа уақытта атқаруға болады. Білім саласында жасанды интеллект оқушыларға күрделі тақырыптарды түсіндіруге, мұғалімдерге оқу материалдарын дайындауға және білім алушылардың жеке қажеттіліктеріне бейімделуге мүмкіндік береді. Медицинада ол дәрігерлерге зерттеу нәтижелерін талдауға, кейбір аурулардың белгілерін ерте анықтауға және ғылыми зерттеулерді жеделдетуге көмектеседі. Ал ауыл шаруашылығында егістіктің жағдайын бақылау, суару жүйесін тиімді пайдалану және өнімділікті арттыру бағытында пайдасы зор. Демек, жасанды интеллектіні дұрыс пайдалану адам еңбегін жеңілдетіп қана қоймай, қоғамның дамуына да серпін бере алады.
Мүмкіндікпен бірге келетін қауіп. Дегенмен технологияның дамуы бірқатар күрделі мәселені де алға шығарып отыр.
Біріншіден, кейбір жұмыс түрлерінің автоматтандырылуы еңбек нарығына әсер етуі мүмкін. Қайталанатын міндеттерді машиналар мен бағдарламалар атқарған сайын, адамдардан жаңа дағдыларды меңгеру талап етіледі.
Екіншіден, жалған ақпарат тарату мәселесі күшейіп келеді. Жасанды интеллект арқылы шынайы көрінетін жалған суреттер, бейнежазбалар мен аудиолар жасауға болады. Мұндай материалдар адамдарды жаңылыстырып, қоғамдағы сенімге нұқсан келтіруі ықтимал. Үшіншіден, жеке мәліметтердің қауіпсіздігі маңызды мәселеге айналды. Технологияны жауапсыз пайдалану азаматтардың жеке өміріне қатысты ақпараттың таралуына әкелуі мүмкін.
Тағы бір алаңдатарлық жайт – адамның дайын жауаптарға шамадан тыс сүйенуі. Егер біз әрбір мәселені өзіміз талдап, шешім қабылдаудың орнына жасанды интеллектіге ғана сенсек, сыни ойлау мен дербес іздену қабілетіміздің дамуы тежелуі мүмкін.
Адам технологияға қызмет ете ме, әлде технология адамға қызмет ете ме?Бұл сұрақтың жауабы жасанды интеллектінің өзінен гөрі, оны қалай пайдаланатынымызға байланысты.
Жасанды интеллект адамның орнын толық басатын әмбебап құрал емес. Ол ақпаратты өңдеп, белгілі бір міндеттерді орындауға көмектескенімен, адамға тән жауапкершілікті, адамгершілікті және қоғамдық құндылықтарды өздігінен толық алмастыра алмайды. Сондықтан технологияны дамыту ғана емес, оны қауіпсіз әрі әділетті пайдалану мәдениетін қалыптастыру да маңызды. Ол үшін білім беру жүйесінде цифрлық сауаттылықты арттырып, азаматтарға жалған ақпаратты ажыратуды үйрету және жеке деректерді қорғау шараларын күшейту қажет. Сонымен қатар жастарға жасанды интеллектіні дайын жауап алудың ғана емес, білімін тереңдетудің, жаңа идеялар іздеудің және шығармашылық қабілетін дамытудың құралы ретінде қолдануды үйреткен жөн.
Қорытындылай келе, жасанды интеллект – адамзаттың алдында тұрған жаңа мүмкіндіктер әлемі. Бірақ оның пайдасы мен зияны технологияның қаншалықты дамығанына ғана емес, адамның оны қандай мақсатта қолданатынына да байланысты. Егер біз жасанды интеллектіні білім мен ғылымды дамытуға, еңбек өнімділігін арттыруға және әлеуметтік мәселелерді шешуге бағыттасақ, ол қоғамның өркендеуіне үлкен үлес қоса алады. Ал қауіпсіздік пен жауапкершілік ескерілмесе, оның теріс салдары да аз болмайды. Сондықтан басты мәселе – жасанды интеллектіден қорқу немесе оған шексіз сену емес, оны саналы түрде басқаруды үйрену. Өйткені болашақты технологияның өзі емес, сол технологияны пайдаланатын адамзаттың таңдауы қалыптастырады.
М. Салиходжаев
Түркістан облысының дін істері басқармасы
«Дін мәселелерін зерттеу орталығы» КММ-нің
Жетісай, Мақтаарал ауданындағы маманы
Жасанды интеллект: адамзатқа мүмкіндік пе, әлде қауіп пе?

+7 (72533) 3 51 24
csi_uko_kz@mail.ru