Діни мәселелер – адамның дүниетанымын, өмірлік ұстанымын және қоғамдағы қарым-қатынасын қалыптастыратын маңызды салалардың бірі. Сондықтан бұл бағыттағы әрбір сұраққа берілетін жауаптың дәлдігі мен сенімділігі ерекше мәнге ие. Қате берілген діни жауап кейде қарапайым ақпараттық жаңсақтық болып көрінгенімен, оның салдары адамның діни түсінігінің бұрмалануына, сенімінің өзгеруіне және өмірлік таңдауларына тікелей әсер етуі мүмкін. Сол себепті дінге қатысты мәселелерде жауапкершілікпен қарау – әрбір маманның ғана емес, ақпаратты қабылдаушы азаматтың да міндеті.

Қазіргі уақытта интернет пен әлеуметтік желілердің дамуы діни ақпаратқа қол жеткізуді жеңілдетті. Бірнеше секундтың ішінде кез келген сұраққа жауап табуға болады. Бірақ қолжетімді ақпараттың бәрі бірдей дұрыс немесе сенімді емес. Әлеуметтік желілерде өзін діни білім иесі ретінде таныстыратын адамдардың саны көбейгенімен, олардың барлығы арнайы білім алып, діни мәселелер бойынша пікір айтуға құзырлы емес. Соған қарамастан олардың бейнероликтері мен жазбалары мыңдаған адамға таралып, көпшілік арасында шынайы ақпарат ретінде қабылданып жатады.

Діни сұраққа қате жауап беру көбіне діни мәтіндерді контекстен бөліп түсіндіруден, жекелеген пікірлерді абсолютті ақиқат ретінде ұсынудан немесе тарихи, құқықтық және діни ерекшеліктерді ескермеуден туындайды. Мұндай жағдайда адам діннің негізгі қағидаларын толық түсінбей, үкімдерді үстірт қабылдайды. Соның нәтижесінде діни ұғымдар бұрмаланып, сенім мәселесінде жаңсақ пікірлер қалыптасады.

Қате сенімнің ең үлкен қаупі – оның адамның күнделікті өміріне әсер етуінде. Дұрыс емес түсінік адамның құлшылық жасауына, отбасыдағы қарым-қатынасына, айналасындағы адамдарға деген көзқарасына және қоғамдағы мінез-құлқына ықпал етуі мүмкін. Кейбір адамдар дәлелсіз айтылған пікірлерге сүйеніп, өзге мұсылмандарды айыптай бастайды немесе белгілі бір мәселеде өз көзқарасын ғана дұрыс деп есептейді. Мұндай әрекеттер қоғамда түсінбеушілік пен алауыздықтың пайда болуына себеп болады.

Сонымен қатар діни мәселелерде асығыс үкім айту да үлкен қауіп тудырады. Әлеуметтік желілерде қысқа форматтағы бейнероликтер немесе бірнеше минуттық түсіндірмелер арқылы күрделі діни сұрақтарға жауап беріліп жатады. Алайда көптеген діни мәселелер жан-жақты талдауды, бірнеше дереккөзді салыстыруды және діни ғылымдардың қағидаларын ескеруді талап етеді. Сондықтан қысқа әрі дәлелсіз жауаптар адамдарды жаңылыстыруы мүмкін.

Діни білімнің жеткіліксіздігі кейбір азаматтардың түрлі манипуляциялардың құрбанына айналуына да себеп болады. Кейбір радикалды немесе деструктивті топтар қасиетті мәтіндерді өз мақсаттарына сай түсіндіріп, адамдарды өз қатарына тартуға тырысады. Олар күрделі діни мәселелерді қарапайым етіп көрсетіп, өз пікірін жалғыз дұрыс ұстаным ретінде ұсынады. Егер адамның діни сауаты жеткіліксіз болса, мұндай жалған түсіндірулерге сеніп қалу қаупі жоғарылайды. Сондықтан діни иммунитетті қалыптастырудың басты жолы – сапалы білім алу және сенімді ақпарат көздерін пайдалану.

Діни сұрақтарға жауап іздеген кезде ресми діни мекемелердің түсіндірмелеріне, арнайы діни білім алған мамандардың пікіріне және ғылыми негізделген еңбектерге сүйену маңызды. Кез келген ақпараттың қайдан алынғанына, қандай дәлелдерге негізделгеніне назар аудару қажет. Бұл адамның дұрыс шешім қабылдауына және қате сенімнен сақтануына мүмкіндік береді.

Ақпараттық технологиялардың қарқынды дамуы жағдайында әрбір азаматтың медиасауаттылығы да маңызды рөл атқарады. Әдемі безендірілген бейнеролик немесе көп қаралым жинаған жарияланым міндетті түрде шынайы ақпарат дегенді білдірмейді. Сондықтан діни мазмұндағы материалдарды қабылдағанда олардың авторына, пайдаланылған дереккөздеріне және мазмұнының ресми діни ұстанымдарға сәйкестігіне мән берген жөн.

Діни сауаттылық – қоғамның тұрақтылығы мен бірлігінің маңызды кепілі. Дұрыс діни білім адамды сабырлылыққа, ізгілікке, әділдікке және өзара құрметке тәрбиелейді. Ал қате жауаптардан қалыптасқан қате сенім түрлі келіспеушіліктерге, қоғамдағы сенімсіздікке және адасушылыққа алып келуі мүмкін. Сондықтан діни сұрақтарға жауап іздегенде асығыстық танытпай, сенімді ақпарат көздеріне жүгіну, дәлелге негізделген пікірді қабылдау және ресми діни мамандардың түсіндірмесіне сүйену – әрбір азаматтың жауапты ұстанымы болуы тиіс. Діни ақпараттың дұрыстығына мән беру – тек жеке адамның рухани қауіпсіздігін қамтамасыз ету ғана емес, сонымен қатар қоғамдағы татулықты, келісімді және діни тұрақтылықты нығайтудың маңызды шарты.

 

 Ұ.Перден   

«Әйелдерге теологиялық кеңес беру»                                              

бөлімінің маманы