Бүгінгі таңда рухани ізденісте жүрген, дінге бет бұрған жастардың қатары артып келеді. Бұл, бір қарағанда, қуантарлық жағдай. Алайда, осы үрдістің тасасында қоғамды іштей ірітіп жатқан үлкен қауіп бар. Ол – имандылық пердесін жамылған діни фанатизм және жат ағымдардың жетегінде кеткен уланған сана. Біз қазір «шынайы имандылық» пен «соқыр сенімнің» аражігін ажырата алмайтын шекке жеттікИмандылық пен Фанатизмнің айырмашылығы неде? Шын мәнінде, бұл екі ұғым бір-біріне мүлдем қарама-қайшы. Шынайы имандылық – адамның ішкі мәдениетін, көркем мінезін қалыптастырады. Иманды адам айналасына мейірім төгеді, ата-анасын ардақтайды, Отанын сүйеді, заңға бағынады және үнемі ғылым-білімге ұмтылады. Исламның алғашқы әмірі «Оқы!» болғаны да содан. Діни фанатизм (таассуб) – бұл білімсіздіктен туған соқыр сезім. Фанатик адам өзінің тар түсінігін ғана абсолютті шындық деп есептейді де, өзгелердің пікірін, өмір сүру салтын, тіпті мемлекеттік жүйені де теріске шығарады. Оның бойында махаббат емес, өзінен басқаның бәріне деген жеккөрініш пен агрессия басым болады.

Радикалды және деструктивті ағымдардың адам санасын баурап алу технологиясы өте әбжіл ұйымдастырылған. Олар негізінен психологиялық тұрғыдан қорғансыз, өмірден өз орнын таппаған немесе рухани вакуумда жүрген жастарды нысанаға алады.
1. Әлеуметтік желілердегі «виртуалды тұзақ»: Бүгінде жастар дінді мешіттен емес, TikTok, Instagram желілеріндегі қысқа әрі агрессивті уағыздардан үйренуде. Контекстен үзіп алынған аяттар мен хадистер арқылы жастардың бойындағы әділетсіздікке деген ызаны діни ұрандармен ұштастырып, өз мақсаттарына пайдаланады.
2. Ақ пен қара доктринасы: Жат ағымдар әлемді тек екі түске ғана бөліп көрсетеді: «біздікілер» (таза мұсылмандар) және «өзгенің бәрі» (кәпірлер мен адасқандар). Бұл – адамның сыни ойлау қабілетін толықтай бұғаттайтын әдіс.
3. Жақын адамдардан оқшаулау: Санасы уланған жас ең алдымен өз отбасынан безінеді. «Әке-шешең намаз оқымайды, олардың пісірген асы арам, олар жаһаннамдық» деген идеяны санасына сіңірген бала өз үйінде «жау» болып өседі.
Жат ағымдардың ең үлкен соққысы – ұлттық болмысымыз бен ғасырлар бойы қалыптасқан дәстүрлі құндылықтарымызға бағытталған. Олар қазақтың салт-дәстүрін (сәлем салу, келін түсіру, домбыра тарту, жеті шелпек тарату т.б.) «ширк» немесе «бидғат» деп жариялап, халықты тамырынан ажыратуға тырысады. Алайда, біздің ата-бабаларымыз ұстанған Ханафи мәзһабы ешқашан ұлттық мәдениетке қарсы келмеген. Керісінше, шариғат шеңберіне сыятын әдет-ғұрыптарды діннің бір тірегі ретінде қабылдаған. Дәстүрсіз дін – діңгегі жоқ ағаш сияқты, сырттан соққан кез келген идеологиялық желге тез құлайды.
Бүгінде осы соқыр сенімнің кесірінен қаншама шаңырақ ортасына түсті. Заңды некесіз, тек жасырын діни рәсіммен (некемен) үйленіп, артынан бір ауыз «талақпен» әйелін бала-шағасымен далада қалдыратын «діндарсымақтар» көбейді. Дін – олар үшін жауапкершіліктен қашудың және нәпсіні қанағаттандырудың құралына айналған. Бұл – имандылық емес, бұл – діни сауатсыздық пен арсыздық. «Жат ағымдар жаулаған сананы» емдеудің жалғыз жолы – сапалы діни сауаттылық пен ұлттық тәрбие.
Мемлекет пен қоғам болып жастардың ақпараттық қауіпсіздігін қорғауымыз керек. Мешіттердегі уағыз-насихат жұмыстары заманауи тілде, жастардың тілінде сөйлеуі тиіс. Сонымен қатар, мектеп қабырғасынан бастап дінтану пәнінің сапасын арттырып, жастарға дәстүрлі Исламның байсалды, білім мен парасатқа негізделген жолын сіңіру ауадай қажет.
Қорыта келе дін – адамды қоғамнан бөліп, қараңғылыққа итеретін құрал емес, ол – жан дүниені тазартатын, қоғамды бейбітшілік пен бірлікке үндейтін жарық сәуле. Егер дін адамды мейірімсіз, қатыгез етіп, өз анасына қарсы шығарса, ол – имандылық емес. Ол – жат ағымдардың жемісі. Санамызды фанатизмге жаулатпай, имандылықтың шынайы гауһарын тани білу – ұлт болып сақталып қалуымыздың басты шарты.

 

 Қ.Салықбаев

 

Ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын

ұйымдастыру бөлімінің басшысы