Қазіргі заманда ақпараттың көлемі күн сайын артып келеді. Әлеуметтік желілер, интернет пен түрлі медиа құралдары адамдарға шексіз ақпарат ұсынады. Осындай жағдайда шынайы ақпарат пен жалған мәліметті ажырата білу өте маңызды. Сондықтан қоғамда сыни ойлау мәдениетін қалыптастыру – уақыт талабы.  

Сыни ойлау – адамның кез келген ақпаратқа күмәнмен қарап, оны жан-жақты саралап, дәлелдер арқылы қорытынды жасау қабілеті. Бұл тек білімді болу емес, сонымен қатар ойды логикалық тұрғыдан талдай білу, өз пікірін дәлелдеу және өзгенің пікіріне құрметпен қарау мәдениеті. Сыни ойлайтын адам эмоцияға берілмей, мәселенің мәнін түсінуге тырысады.

Қоғамда сыни ойлау мәдениеті қалыптасса, адамдар жалған ақпаратқа сенбейді, түрлі арандатушылыққа ермейді. Әсіресе жастар үшін сыни ойлаудың маңызы зор. Себебі жастар интернеттен алынған ақпаратты тез қабылдайды. Егер олар ақпаратты тексеріп, саралай білсе, болашақта саналы әрі жауапты азамат болып қалыптасады. Сыни ойлау мәдениеті білім беру жүйесі арқылы дамиды. Мектеп пен жоғары оқу орындарында оқушылардың тек жаттап алуына емес, еркін ойлауына, сұрақ қоюына және өз пікірін ашық айтуына мүмкіндік берілуі керек. Сонымен қатар кітап оқу, пікірталасқа қатысу және ғылыми ізденіс те адамның сыни ойлау қабілетін арттырады. Сыни ойлау мәдениет дамыған қоғамның негізгі белгілерінің бірі. Ол адамдардың саналы шешім қабылдауына, әділ пікір қалыптастыруына және қоғамның дамуына ықпал етеді. Сондықтан әр адам өз бойында сыни ойлау дағдысын қалыптастыруға ұмтылуы қажет.

Қазіргі заманда ақпараттың көлемі күн сайын артып келеді. Әлеуметтік желілер, интернет пен түрлі медиа құралдары адамдарға шексіз ақпарат ұсынады. Осындай жағдайда шынайы ақпарат пен жалған мәліметті ажырата білу өте маңызды. Сондықтан қоғамда сыни ойлау мәдениетін қалыптастыру – уақыт талабы.  XXI ғасыр – білім мен ақпарат ғасыры. Қазіргі таңда адамзат дамуының басты көрсеткіштерінің бірі – қоғам мүшелерінің ойлау деңгейі мен ақпаратты қабылдау мәдениеті. Әсіресе сыни ойлау дағдысының маңызы артып келеді. Себебі бүгінгі қоғамда адам тек ақпаратты қабылдап қана қоймай, оны саралап, талдап, шынайылығын анықтай білуі қажет.

Сыни ойлау – адамның белгілі бір мәселе туралы жан-жақты ойланып, дәлелдер мен фактілерге сүйене отырып қорытынды жасауы. Бұл қабілет адамды асығыс пікір айтудан, жалған ақпаратқа сенуден және біржақты көзқарастан сақтайды. Сыни ойлау мәдениеті қалыптасқан қоғамда адамдар әртүрлі пікірге құрметпен қарап, мәселені ақылмен шешуге ұмтылады.

Қазіргі уақытта әлеуметтік желілер мен интернет кеңістігінде ақпарат өте көп таралады. Алайда олардың барлығы бірдей шынайы емес. Кей жағдайда жалған ақпарат қоғамда түсініспеушілік туғызып, адамдардың санасына кері әсер етеді. Сондықтан әр адам ақпараттың қайдан алынғанына, оның қаншалықты сенімді екеніне назар аударуы керек. Бұл – сыни ойлаудың басты қағидаларының бірі. Сыни ойлау мәдениетін қалыптастыруда білім мен тәрбие ерекше рөл атқарады. Мектептерде оқушыларды тек дайын мәліметті жаттауға емес, өздігінен ізденуге, сұрақ қоюға және ой қорытындысын жасауға үйрету маңызды. Сонымен қатар кітап оқу, ғылыми зерттеулерге қатысу, пікірталас мәдениетін дамыту адамның ойлау көкжиегін кеңейтеді. Қоғамда сыни ойлау мәдениеті дамыса, адамдар саналы әрі жауапты болады. Олар қоғамдық мәселелерге бейжай қарамай, өз пікірін дәлелмен жеткізе алады. Мұндай қоғамда әділдік, ашықтық және өзара түсіністік жоғары деңгейде қалыптасады.

Сыни ойлау мәдениеті – заманауи қоғамның маңызды құндылығы. Ол адамның интеллектуалдық дамуына ықпал етіп қана қоймай, қоғамның тұрақты әрі сапалы дамуына жол ашады. Сондықтан әрбір адам өз бойында сыни ойлау қабілетін дамытуға ұмтылуы қажет. 

Сыни ойлау – адамның кез келген ақпаратқа күмәнмен қарап, оны жан-жақты саралап, дәлелдер арқылы қорытынды жасау қабілеті. Бұл тек білімді болу емес, сонымен қатар ойды логикалық тұрғыдан талдай білу, өз пікірін дәлелдеу және өзгенің пікіріне құрметпен қарау мәдениеті. Сыни ойлайтын адам эмоцияға берілмей, мәселенің мәнін түсінуге тырысады.

Қорытындылай келе, сыни ойлау мәдениеті – дамыған қоғамның негізгі белгілерінің бірі. Ол адамдардың саналы шешім қабылдауына, әділ пікір қалыптастыруына және қоғамның дамуына ықпал етеді. Сондықтан әр адам өз бойында сыни ойлау дағдысын қалыптастыруға ұмтылуы қажет.

Ғ.Өгембай

 

Түркістан облысы дін істері

басқармасының «Дін мәселелерін

зерттеу орталығы» КММ-нің теолог маманы