Қазіргі заманда технология қарқынды дамып, адам өмірінің барлық саласына еніп отыр. Соның ішінде жасанды интеллект (ЖИ) ерекше орын алады. Жасанды интеллект – адамның ойлау, үйрену, шешім қабылдау қабілеттерін еліктейтін технология. Бүгінде ол тек ғылыми жаңалық қана емес, қоғам өмірін түбегейлі өзгертіп жатқан маңызды құралға айналды. Соңғы жылдары ЖИ-дің дамуы қарқынды жүріп жатыр. Халықаралық зерттеулерге сәйкес, 2030 жылға қарай жасанды интеллект әлемдік экономикаға триллиондаған доллар қосымша табыс әкелуі мүмкін. Қазіргі таңда көптеген ірі компаниялар ЖИ технологияларын белсенді түрде енгізуде. Мысалы, автоматтандырылған жүйелер өндіріс орындарында адамның еңбегін 30–40%-ға дейін жеңілдеткені байқалады.

Жасанды интеллекттің ең үлкен артықшылығы – адамның жұмысын жеңілдетуі. Мысалы, медицина саласында ЖИ ауруларды ерте анықтауға көмектеседі, ал білім беру жүйесінде оқушыларға жеке бағдарлама бойынша білім алуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, өндіріс орындарында автоматтандыру арқылы еңбек өнімділігі артып, уақыт үнемделеді. Жасанды интеллекттің қоғамға тигізетін пайдасы өте зор.

Біріншіден, ол еңбек өнімділігін арттырады. Күрделі және қайталанатын жұмыстарды автоматтандыру арқылы адамдар уақытын үнемдейді.

Екіншіден, ЖИ адам қателігін азайтады. Мысалы, өндіріс пен медицинада дәлдік жоғарылайды.

Үшіншіден, жаңа мүмкіндіктер ашады. Жаңа мамандықтар пайда болып, инновациялық жобалар дамиды.

Төртіншіден, күнделікті өмірді жеңілдетеді: смарт құрылғылар, онлайн қызметтер, виртуалды көмекшілер адамның өмір сапасын арттырады.

Алайда ЖИ-дің дамуы кейбір мәселелерді де туындатып отыр. Соның бірі – жұмыс орындарының қысқаруы. Сонымен қатар, жасанды интеллекттің кері әсерлері де бар. Ең бастысы – жұмыссыздық қаупі. Кейбір мамандықтар жойылып, адамдар жаңа дағдыларды меңгеруге мәжбүр болады.

Екіншіден, жеке мәліметтердің қауіпсіздігі мәселесі күшейеді. ЖИ жүйелері үлкен көлемдегі деректерді өңдейтіндіктен, оларды қорғау қиынға соғуы мүмкін.

Үшіншіден, этикалық мәселелер туындайды. Жасанды интеллекттің шешімдері әрқашан әділ болмауы мүмкін, себебі олар адам енгізген деректерге тәуелді.

Төртіншіден, адамдардың технологияға тәуелділігі артады, бұл олардың сыни ойлау қабілетіне кері әсер етуі мүмкін.

Тағы бір маңызды мәселе – қауіпсіздік пен этика. Жасанды интеллект арқылы жалған ақпарат тарату, жеке мәліметтерді заңсыз пайдалану сияқты қауіптер артуда. Сонымен қатар, ЖИ-дің шешім қабылдау процесі әрдайым әділ бола бермейді, себебі ол адам жасаған алгоритмдерге тәуелді.

Жасанды интеллекттің қоғамға әсерін дұрыс бағытта дамыту үшін оны реттеу, заңнамалық негіздерін жетілдіру қажет. Сонымен бірге, адамдар жаңа технологияларға бейімделіп, цифрлық сауаттылығын арттыруы тиіс.

Қорытындылай келе, жасанды интеллект – қоғам дамуының жаңа кезеңін айқындайтын күш. Ол адамзатқа үлкен мүмкіндіктер сыйлағанымен, оны дұрыс әрі жауапкершілікпен қолдану – әрқайсымыздың міндетіміз.

Жасанды интеллект – қоғам дамуының маңызды қозғаушы күші. Ол көптеген саланы жетілдіріп, адам өмірін жеңілдеткенімен, оның ықтимал зияндарын да ескермеуге болмайды. Сондықтан ЖИ-ді тиімді пайдалану үшін білімді арттырып, технологияны жауапкершілікпен қолдану қажет.

 

 Қ.Салықбаев

 

Ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын

ұйымдастыру бөлімінің басшысы