Жаһандану дәуірі – адамзат баласының тарихындағы ең серпінді әрі күрделі кезеңдердің бірі болып табылады. Бүгінгі таңда ақпараттық технологиялардың жедел дамуы, экономикалық интеграция және мәдениеттердің өзара сіңісуі әлемді біртұтас кеңістікке айналдырып отыр. Осындай алмағайып уақытта кез келген ұлттың алдында үлкен тарихи сын тұрады: ол – өзінің бірегейлігін, ішкі болмысын және ғасырлар бойы қалыптасқан ерекшелігін жоғалтпай, сақтап қалу. Осы орайда, мемлекеттер мен халықтардың өркениет көшінде өзіндік бет-бейнесін сақтауының басты қалқаны да, темірқазығы да – ұлттық код болып табылады. Ұлттық код дегеніміз тек өткен күннің белгісі немесе мұражай сөрелерінде тұрған көне жәдігерлер ғана емес, бұл – ұлттың тірі жаны, оның рухани тірегі мен болашаққа бастар бағдары.

Ұлттық кодтың өзегі мен негізгі қайнар көзі – халықтың дәстүрі мен рухани құндылықтарында жатыр. Қазақ халқының ғасырлар бойы қалыптасқан салт-санасы тек сыртқы жөн-жоралғылардан ғана тұрмайды, оның әрбір элементінің астарында терең философиялық мән, өмірлік тәжірибе және ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келе жатқан даналық жатыр. Мысалы, халқымыздың бойындағы адамгершілік, кеңпейілділік пен қонақжайлылық қасиеттерін алсақ, бұл жай ғана дастарқан жаю мәдениеті емес, бұл – қоғамдағы өзара сыйластықтың, әлеуметтік жауапкершіліктің және қиын сәтте бір-біріне демеу болудың бірегей үлгісі. Сонымен қатар, үлкенге құрмет көрсету, кішіге ізет білдіру секілді отбасылық құндылықтар мен ұрпақтар сабақтастығы кез келген әлеуметтік дағдарысқа төтеп бере алатын мықты қоғамның іргетасын қалайды. Көшпенділер мәдениетінен бастау алатын табиғаткен үйлесімді өмір сүру салты бүгінгі жаһандық экологиялық мәселелер аясында өзінің өзектіліге мен маңыздылығын одан сайын арттыра түсуде.

Бүгінгі заманауи өмір ағымы бізден үнемі жаңаруды, технологиялық тұрғыдан жетілуді және жаһандық трендтерге бейімделуді талап етеді. Алайда, заманауи болу деген сөз өз тамырыңнан үзілу, өзге мәдениеттің жетегінде кету дегенді білдірмейді. Керісінше, нағыз өркениеттілік пен бәсекеге қабілеттілік ұлттық кодты қазіргі заманның талаптарымен шебер ұштастыра білуде көрініс табады. Қазіргі қоғамда ұлттық құндылықтардың ескірудің орнына, жаңаша сипат алып, заманауи трендтердің ажырамас бөлігіне айналу процесі жүріп жатыр. Мұны өмірдің әртүрлі салаларынан, мәселен, отандық сән өнерінен, дизайндан, музыка мен өндірістен анық байқауға болады. Этно-стильдің қайта өрлеуі, қазақы ою-өрнектердің заманауи киім үлгілерімен үйлесім табуы, ұлттық аспаптарымыздың электронды музыкамен үндесіп, әлемдік сахналарды бағындыруы – ұлттық кодтың өміршеңдігін көрсетеді.

Дәстүр мен заманауи өмірдің тоғысу нүктесінде ұлттық болмысты сақтау – болашаққа батыл қадам басудың бірден-бір кепілі. Біз ғылым мен білімді, жасанды интеллект пен озық технологияларды игере отырып, оларды өз болмысымызға, діліміз бен тілімізге қызмет етуге бағыттауымыз керек. Егер жаңа технологияларды меңгерген қазақ жастарының бойында отансүйгіштік, ана тіліне деген құрмет және ұлттық намыс секілді қасиеттер мықты болса, онда ұлттық кодымыздың болашағы жарқын болмақ. Ұлттық код – бұл біздің мәдени иммунитетіміз, ол бізді сыртқы мәдени экспансиядан қорғайды және жаһандану толқынында жұтылып кетпеуге мүмкіндік береді. Дәстүр бізге рухани тамыр берсе, заманауи әлем бізге даму мен өсу үшін қанат бітіреді. Тамыры терең, қанаты мықты ұлт қана кез келген тарихи дауылдарға дес бермей, өз биігін сақтап қала алады.

Қорытындылай келе, ұлттық код пен заманауи өмірдің тоғысы – бұл өткен шаққа қайта оралу немесе ескілікті аңсау емес, бұл – өткеннің ең асыл, ең құнды қазыналарын алып, оны бүгінгі күннің игілігіне айналдыру және болашақ ұрпаққа аманаттау. Ұлттық бірегейлікті сақтау – мемлекеттің тәуелсіздігі мен әрбір азаматтың рухани еркіндігінің негізі. Біз жаһандық әлемнің озық жетістіктерін қабылдай отырып, өзіміздің ұлттық мәдениетімізді, тіліміз бен салт-дәстүрімізді заман талабына сай жаңғыртуымыз қажет. Тек сонда ғана біз өзіміздің төл болмысымызды сақтап, әлемдік өркениетте өз орны бар, бәсекеге қабілетті және рухы асқақ ұлт ретінде мәңгі жасай береміз. Ұлттық кодты жаңғырту – әрбір азаматтың өз еліне, тарихына және болашағына деген жоғары жауапкершілігінің көрінісі.

М.Серікұлы

Түркістан  облысының дін істері басқармасының

«Дін мәселелерін зерттеу орталығы» КММ-нің

маманы