Қазіргі қоғамда өзектілігін жоғалтпай келе жатқан маңызды мәселелердің бірі – адамдар арасындағы сенім мен адамгершілік құндылықтарының әлсіреуі. Технология дамып, заман өзгергенімен, адамды адам ететін асыл қасиеттердің орны әрдайым ерекше. Өйткені қоғамның шынайы байлығы материалдық дүниемен емес, адамдардың бір-біріне деген құрметі, адалдығы мен мейірімділігі арқылы өлшенеді.

Халқымызда «Адамның күні – адаммен» деген нақыл сөз бар. Бұл сөздің астарында терең мағына жатыр. Адам баласы қоғамнан тыс өмір сүре алмайды. Біз күнделікті өмірде отбасымызбен, достарымызбен, әріптестерімізбен қарым-қатынас жасаймыз. Осындай қарым-қатынастың берік болуы үшін ең алдымен сенім қажет. Сенім бар жерде сыйластық орнайды, ал сыйластық бар жерде татулық пен бірлік нығаяды.

Сенім – адам арасындағы көзге көрінбейтін, бірақ өте маңызды рухани көпір. Біреуге сенім арту үшін оның сөзі мен ісі үйлесуі керек. Ал өтірік айту, уәдеде тұрмау, өзгенің көңіліне қаяу түсіру сенімді әлсіретеді. Осы орайда «Өтіріктің құйрығы бір-ақ тұтам» деген халық мақалы ойға оралады. Шындықты жасыру уақытша пайда әкелгенімен, оның салдары адам арасындағы қарым-қатынасқа зиян тигізеді. Сондықтан адалдық пен шынайылық – сенімді сақтаудың басты шарттары.

Адамгершілік құндылықтары да қоғам өмірінде ерекше орын алады. Мейірімділік, қайырымдылық, әділдік, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсету – ұлт тәрбиесінің негізі. «Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілерсің» деген мақал адамның бойындағы жақсы қасиеттердің қалыптасуында отбасының рөлі зор екенін көрсетеді. Бала ең алдымен отбасынан тәрбие алып, жақсылық пен жамандықтың айырмасын түсінеді. Егер әр отбасында адалдық пен мейірімділік дәріптелсе, қоғамда да адамгершілік құндылықтары берік орнығады.

Дегенмен бүгінгі қоғамда адамдардың бір-біріне деген немқұрайдылығы, жеке бастың пайдасын жоғары қоюы, әлеуметтік желілердегі орынсыз сөздер мен жалған ақпарат сенім мәселесін күрделендіріп отыр. Кейде адамдар өзгенің жағдайына бейжай қарап, адамдық қарым-қатынастан гөрі материалдық жетістікке көбірек мән береді. Алайда байлық пен атақ адамға шынайы құрметті өздігінен алып келмейді. «Жақсының жақсылығын айт, нұры тасысын» деген нақыл бізді бір-біріміздің жақсы қасиеттерімізді бағалауға, ізгілік жасауға үндейді.

Менің ойымша, қоғамдағы сенім мен адамгершілікті нығайту әр адамның өзінен басталады. Біреуге көмектесу, уәдені орындау, шындықты айту, өзгенің пікірін құрметтеу сияқты қарапайым әрекеттердің өзі үлкен өзгеріске жол ашады. Өйткені адамгершілік тек сөзбен емес, күнделікті іс-әрекетпен дәлелденеді. Әр адам өз бойындағы ізгі қасиеттерді дамытып, айналасына үлгі бола білсе, қоғам да мейірімді әрі сенімді бола түседі.

Қорытындылай келе, сенім мен адамгершілік – қоғамның рухани тірегі. Сенім адамдарды жақындастырса, адамгершілік оларды ізгілікке жетелейді. Халқымыздың «Адамдық борышың – халқыңа еңбек қыл» деген ұстанымына сай, әрқайсымыз қоғам игілігі үшін адал еңбек етіп, айналамызға жақсылық сыйлауға ұмтылуымыз керек. Себебі өркениетті қоғамның негізі – дамыған технология ғана емес, жүрегінде мейірімі, бойында ары, сөзінде шындығы бар адам.

«Адамның адамшылығы – жақсы ұстаздан» деген Абайдың ойы да адам тәрбиесі мен рухани құндылықтардың маңызын аңғартады. Ендеше, сенімге селкеу түсірмей, адамгершілікті ардақтау – баршамыздың ортақ міндетіміз.

 

 Қ.Салықбаев

Ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын

ұйымдастыру бөлімінің басшысы