Қазіргі жаһандану жағдайында жастар тәрбиесі мемлекет пен қоғам алдындағы ең маңызды міндеттердің бірі болып табылады. Себебі жастар – елдің болашағы, ұлттық дамудың негізгі тірегі және қоғамдық өзгерістердің басты қозғаушы күші. Бүгінгі жас ұрпақтың білім деңгейі, дүниетанымы, мәдениеті мен рухани құндылықтары ертеңгі қоғамның келбетін айқындайды. Сондықтан жастардың бойында адамгершілік қасиеттерді қалыптастырып, олардың саналы әрі жауапты азамат болып өсуіне жағдай жасау ерекше маңызға ие. Осы тұрғыдан алғанда дін мен зайырлылықтың жастар тәрбиесіндегі рөлі зор. 

   Дін – адамзат өркениетінің ажырамас бөлігі және рухани құндылықтардың маңызды қайнар көзі. Ол адамдарды ізгілікке, мейірімділікке, әділдікке, адалдыққа және сабырлылыққа тәрбиелейді. Көптеген діни ілімдер адамның өзін-өзі жетілдіруіне, айналасына құрметпен қарауына және қоғам игілігі үшін еңбек етуіне үндейді. Сондықтан дін жастардың рухани дүниесін байытып, олардың мінез-құлқы мен өмірлік ұстанымдарының қалыптасуына оң әсер етеді.

   Жастар үшін діни құндылықтардың маңызы олардың өмірдегі қиындықтарды еңсеруіне, дұрыс шешім қабылдауына және адамгершілік қағидаларды ұстануына көмектесуімен де ерекшеленеді. Ата-ананы құрметтеу, үлкенге ізет көрсету, кішіге қамқор болу, шыншылдық пен жауапкершілік сияқты қасиеттер көптеген діни және ұлттық құндылықтардың негізін құрайды. Мұндай тәрбиені бойына сіңірген жас ұрпақ қоғамның тұрақтылығы мен дамуына өз үлесін қоса алады.    

   Сонымен бірге қазіргі ақпараттық технологиялар дамыған заманда жастар түрлі ақпарат көздерінен мәлімет алады. Кей жағдайда діни сауатсыздық немесе жалған ақпараттың ықпалы жастардың теріс ағымдарға еруіне себеп болуы мүмкін. Сондықтан жастардың діни білімін арттыру, дәстүрлі рухани құндылықтарды насихаттау және дін мәселелерінде дұрыс бағыт-бағдар беру өте маңызды. Діни сауаттылық жастарды радикализм мен экстремизмнен қорғап, олардың саналы көзқарас қалыптастыруына мүмкіндік береді.

  Жастар тәрбиесіндегі маңызды қағидалардың бірі – зайырлылық. Зайырлылық мемлекеттің барлық азаматтарға тең мүмкіндік беріп, олардың ар-ождан және діни сенім бостандығын қамтамасыз етуін білдіреді. Бұл қағида қоғамдағы әртүрлі дін өкілдерінің, сондай-ақ түрлі көзқарастағы адамдардың өзара сыйластықта өмір сүруіне жағдай жасайды. Сондықтан зайырлылықты дінге қарсы ұғым ретінде емес, қоғамдық келісім мен тұрақтылықтың негізі ретінде қарастырған жөн.         Зайырлы қоғамда білім беру жүйесі ғылым мен объективті білімге сүйенеді. Бұл жастардың сыни ойлау қабілетін дамытып, ақпаратты саралап қабылдауына мүмкіндік береді. Сыни ойлау – қазіргі заман жастары үшін аса маңызды қасиет. Өйткені ол адамның кез келген ақпаратты талдап, оның дұрыстығын бағалай алуына көмектеседі. Мұндай қабілет жастардың түрлі идеологиялық ықпалдарға тәуелді болмай, өз көзқарасын қалыптастыруына жол ашады.

  Дін мен зайырлылықты бір-біріне қарама-қарсы қою дұрыс емес. Керісінше, олар қоғамның рухани және әлеуметтік дамуына қызмет ететін өзара байланысты құндылықтар болып табылады. Дін адамның ішкі жан дүниесін тәрбиелесе, зайырлылық қоғамдық қатынастардағы теңдік пен әділеттілікті қамтамасыз етеді. Осы екі құндылықтың үйлесімді дамуы жастардың жан-жақты әрі үйлесімді тұлға болып қалыптасуына ықпал етеді.

  Қазақстан – көпұлтты және көпконфессиялы мемлекет. Елімізде түрлі ұлттар мен дін өкілдері бейбітшілік пен келісім жағдайында өмір сүріп келеді. Бұл – еліміздің басты жетістіктерінің бірі. Қазақстанның зайырлы мемлекет ретіндегі ұстанымы азаматтардың діни сенім бостандығын сақтай отырып, қоғамдық тұрақтылықты нығайтуға бағытталған. Сондықтан жастарды толеранттылыққа, өзара құрметке және мәдени әртүрлілікті бағалауға тәрбиелеу ерекше маңызды.

   Бүгінгі таңда Қазақстан жастары ұлттық және рухани құндылықтарды сақтай отырып, заманауи білім мен технологияларды меңгеруге ұмтылуы тиіс. Ғылым мен білімге негізделген көзқарас, жоғары мәдениет, рухани байлық және азаматтық жауапкершілік – табысты қоғамның басты белгілері. Осындай қасиеттерді бойына сіңірген жастар елдің әлеуметтік-экономикалық дамуына үлес қосып, мемлекеттің халықаралық деңгейдегі беделін арттыра алады.

    Қорытындылай келе, жастар тәрбиесіндегі дін мен зайырлылықтың орны ерекше. Дін адамның рухани және адамгершілік дамуына ықпал етсе, зайырлылық құқықтар мен бостандықтарды қорғап, қоғамдық келісім мен тұрақтылықты қамтамасыз етеді. Сондықтан жастарға әрі сапалы білім, әрі берік рухани тәрбие беру – бүгінгі қоғамның маңызды міндеттерінің бірі. Дін мен зайырлылықтың үйлесімді сабақтастығы нәтижесінде білімді, мәдениетті, отансүйгіш, жауапты және бәсекеге қабілетті ұрпақ қалыптасады. Мұндай ұрпақ еліміздің жарқын болашағының кепілі.

Е.Ештай

«Оңалту жұмыстарын ұйымдастыру»

 бөлімінің маманы