Бүгінгі заманда біз күш дегенде нені түсінеміз? Байлық па? Лауазым ба? Әлде билік пе? Жоқ! Уақыт өткен сайын бүгінгі заманның шынайы күші – білім мен ғылым екеніне көз жеткізудеміз.

Ата-бабамыз бекер айтпаған: «Білекті бірді жығады, білімді мыңды жығады». Расында да, білім – адамды биікке көтеретін ең үлкен күш.

Ертеде бір патша уәзірлерінен: «Дүниедегі ең үлкен күш не?» – деп сұрағанда, бірі әскер деді, бірі алтын деді. Бірақ бір данышпан: «Ең үлкен күш – білім. Себебі әскерді де, байлықты да басқаратын – білім», – деген екен. Міне, осының өзі-ақ білімнің қаншалықты маңызды екенін көрсетеді.

Қазіргі таңда әлемдік қауымдастық жаңа даму кезеңіне аяқ басты. Бұл кезеңнің басты ерекшелігі – ақпарат пен білімнің шешуші рөл атқаруы. Егер бұрын қоғамның қуаты табиғи ресурстармен немесе әскери әлеуетпен өлшенсе, бүгінгі күні негізгі күш көзі – білім мен ғылым болып отыр.

Жаһандану үдерісі мемлекеттер арасындағы бәсекелестікті күшейтіп, жаңа талаптар қоюда. Мұндай жағдайда тек білімді әрі ғылыми әлеуеті жоғары елдер ғана тұрақты дамуға қол жеткізе алады. Сондықтан білім мен ғылымды дамыту – стратегиялық маңызы бар міндет.

Білім – жеке тұлғаның дамуын қамтамасыз ететін және қоғамның өркендеуіне ықпал ететін маңызды фактор. Қазіргі ғылыми әдебиеттерде «адам капиталы» ұғымы кеңінен қолданылады. Бұл ұғым адамның білім деңгейі мен кәсіби біліктілігі арқылы қалыптасатын экономикалық құндылықты білдіреді.

Зерттеулер көрсеткендей, білім деңгейі жоғары қоғамдарда:

-         еңбек өнімділігі артады;

-         инновациялық белсенділік күшейеді;

-         әлеуметтік тұрақтылық қамтамасыз етіледі.

Осыған байланысты білім беру жүйесін жетілдіру – кез келген мемлекеттің басым бағыттарының бірі.

Ғылым – жаңа білім өндіру мен оны тәжірибеде қолданудың негізі. Ғылыми жетістіктердің арқасында адамзат өмірінің сапасы айтарлықтай жақсарды.

Мысалы, медицина саласындағы жаңалықтар адам өмірінің ұзақтығын арттырса, ақпараттық технологиялар әлемді «шағын ауылға» айналдырды. Ал жасанды интеллект пен цифрлық технологиялар экономиканың жаңа бағыттарын қалыптастыруда.

Ғылымның дамуы:

-         өндірістің тиімділігін арттырады;

-         жаңа технологиялардың пайда болуына ықпал етеді;

-         экономиканың бәсекеге қабілеттілігін күшейтеді.

Сондықтан ғылымға инвестиция салу – ұзақ мерзімді дамудың кепілі.

Білім мен ғылым тек экономикалық өсудің ғана емес, сонымен қатар қоғамның рухани және мәдени дамуының да негізі болып табылады. Олар сыни ойлауды қалыптастырып, жалған ақпаратқа қарсы иммунитет қалыптастырады.

Қазіргі ақпараттық кеңістікте әртүрлі идеологиялық ықпалдар күшейіп отырған жағдайда, білімді қоғам ғана тұрақтылық пен бірлікті сақтай алады.

Сонымен қатар, білім:

-         тұлғаның өзін-өзі дамытуына мүмкіндік береді;

-         азаматтық жауапкершілікті арттырады;

-         әлеуметтік теңсіздікті азайтуға ықпал етеді.

Қазақстанда білім мен ғылымды дамыту мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі болып табылады. Соңғы жылдары білім беру жүйесін жаңғырту, цифрландыру, ғылыми зерттеулерді қолдау бағытында бірқатар реформалар жүзеге асырылуда.

Елдің ұзақ мерзімді даму стратегиялары зияткерлік ұлт қалыптастыруға бағытталған. Бұл мақсатқа жету үшін:

-         сапалы білім беру жүйесін қалыптастыру;

-         ғылыми зерттеулерді қаржыландыруды арттыру;

-         жастарды ғылымға тарту қажет.

Қорытындылай келе, қазіргі заманның шынайы күші – білім мен ғылым екені анық. Олар қоғамның барлық саласының дамуына негіз болып, мемлекеттің бәсекеге қабілеттілігін арттырады.

Білімді және ғылыми әлеуеті жоғары ұлт қана жаһандық өзгерістерге бейімделіп, тұрақты дамуға қол жеткізе алады. Сондықтан білім мен ғылымды дамыту – тек мемлекеттік деңгейдегі міндет қана емес, әрбір азаматтың жауапкершілігі.

 

А.Дүйсен 

 

Түркістан облысының дін істері басқармасының

«Дін мәселелері зерттеу орталығы» КММ-нің

бөлім басшысы