Ұлттың ұйытқысы – рухани бірлік. Бұл ұғым халықтың ішкі тұтастығын, өзара түсіністігін және ортақ құндылықтарға сүйеніп өмір сүруін білдіреді. Рухани бірлік бар жерде адамдар бір-біріне сенеді, елдің болашағына алаңдайды және ортақ жауапкершілікті сезінеді. Мұндай қоғам сыртқы қиындықтарға да, ішкі сынақтарға да төтеп бере алады. Ал рухани бірлік әлсіреген кезде ұлттың негізі де шайқала бастайды.
Қазақ халқының тарихы рухани бірліктің маңызын айқын көрсетеді. Көшпелі өмір салтында халықты біріктіріп тұрған басты күш – ортақ дәстүр, тіл және сенім болды. Дін мен салт бір-біріне қарсы қойылмай, керісінше, бірін-бірі толықтырды. Ислам діні қазақтың дүниетанымымен үйлесіп, адамды сабырға, адалдыққа, үлкенді сыйлауға, кішіге қамқор болуға тәрбиеледі. Осы құндылықтар халықты ұлт ретінде сақтап қалды.
Қазіргі заманда рухани бірлік бұрынғыдан да маңызды бола түсті. Өйткені бүгінгі әлемде ақпарат өте көп, ал оның бәрі бірдей пайдалы емес. Әлеуметтік желілерде тарайтын жалған мәліметтер, арандатушылық пікірлер мен теріс идеологиялар адамдардың санасын шатастырады. Әсіресе жастар мұндай ықпалға тез беріледі. Егер адамда рухани негіз болмаса, ол қай бағыт дұрыс, қай бағыт бұрыс екенін ажырата алмайды. Бұл қоғам ішінде түсініспеушілік пен алауыздықтың пайда болуына әкелуі мүмкін.
Рухани бірлікке төнетін тағы бір қауіп – материалдық құндылықтарды бәрінен жоғары қою. Қазіргі қоғамда байлық, атақ, мансап алдыңғы орынға шығып барады. Ал адамгершілік, ар-ұят, жауапкершілік екінші орынға ысырылып қалады. Мұндай жағдайда адамдар бір-бірін емес, тек өз пайдасын ойлай бастайды. Бұл ұлттың ішкі байланысын әлсіретеді. Рухани бірлік үшін материалдық игілік емес, адамдық қасиеттер басты орында тұруы керек.
Дінді дұрыс түсінбеу де қоғамға үлкен зиян тигізеді. Кейбір адамдар дінді тек сыртқы форма ретінде қабылдайды, ал оның мәніне терең үңілмейді. Тағы біреулер дінді саяси немесе жеке мақсаттарына пайдаланады. Мұндай жағдайлар адамдарды бөлшектеп, қоғамда сенімсіздік тудырады. Шынайы дін адамдарды жақсылыққа, әділдікке, бірлікке шақырады. Сондықтан діни білімді сенімді дереккөздерден алып, оны ақылмен ұштастыру өте маңызды.
Рухани бірліктің негізі отбасынан басталады. Отбасында берілген тәрбие адамның бүкіл өміріне әсер етеді. Ата-ананың сөзі, мінезі, өмірге көзқарасы баланың рухани қалыптасуына тікелей ықпал етеді. Егер отбасында сыйластық, жауапкершілік, еңбекқорлық пен имандылық бар болса, ондай ортада өскен бала қоғамға да пайдалы азамат болады. Ал отбасындағы рухани әлсіздік кейін бүкіл қоғамға әсер етеді.
Жастар – ұлттың тірегі. Олардың бойында рухани бірлікке деген түсінік қалыптасса, елдің болашағы да берік болады. Жастар өз тарихын, дінін, мәдениетін білгенде ғана сыртқы ықпалдарға қарсы тұра алады. Қазіргі заманда жастарға дұрыс бағыт-бағдар беру – бүкіл қоғамның ортақ міндеті. Бұл жерде тек мемлекет емес, әрбір отбасы, әрбір ұстаз, әрбір дін қызметкері жауапты.
Қоғамдағы әділдік те рухани бірліктің ажырамас бөлігі. Әділдік жоқ жерде сенім болмайды, сенім жоқ жерде бірлік те болмайды. Адамдар заңға, бір-біріне, мемлекетке сенген кезде ғана қоғам тұтас әрі тұрақты болады. Сондықтан рухани бірлік әділдікпен, адал еңбекпен, өзара құрметпен тығыз байланысты.
Қорытындылай келе, ұлттың ұйытқысы – рухани бірлік екені даусыз. Рухани бірлік – бұл бір күнде қалыптасатын құбылыс емес, ол ұрпақтан ұрпаққа жалғасатын тәрбие, өмір салты және ортақ жауапкершілік. Бірлігі бекем ел ғана сырттан келген ықпалға қарсы тұра алады, ішкі қиындықтарды сабырмен еңсереді және болашағын сеніммен құра алады. Экономикалық даму мен техникалық жетістік маңызды болғанымен, рухани негізі әлсіз қоғам ұзаққа бармайды.
Қазіргі заманда ақпараттық қысым, жалған құндылықтар, немқұрайлылық пен діни сауатсыздық сияқты қауіптер ұлттың тұтастығына тікелей әсер етіп отыр. Осындай жағдайда рухани бірлік халықты сақтап қалатын қорған іспетті. Ол адамдарды бөлмейді, керісінше, ортақ мақсатқа жұмылдырады. Рухани бірлігі бар қоғамда өзара сенім, сыйластық және жауапкершілік қалыптасады. Бұл қасиеттерсіз елдің тұрақты дамуы мүмкін емес.
Рухани бірлікті сақтау тек мемлекетке немесе белгілі бір топқа жүктелетін міндет емес. Бұл – әрбір азаматтың борышы. Әр адам өз отбасынан бастап, айналасына үлгі бола алса, қоғам да оң бағытта өзгереді. Баланы дұрыс тәрбиелеу, білімге мән беру, дінді ақылмен түсіну, ұлттық құндылықтарды құрметтеу – бірлікті нығайтатын нақты қадамдар. Кішкентай іс те үлкен өзгеріске бастай алады.
Сондай-ақ рухани бірлік өткенді ғана сақтаумен шектелмейді, ол болашақты қалыптастырады. Өз тарихын білетін, рухани тамырын таныған ұрпақ елдің ертеңіне жауапкершілікпен қарайды. Мұндай ұрпақ уақытша қиындықтарға мойымай, ел мүддесін жеке мүддеден жоғары қоя біледі. Бұл – нағыз кемел қоғамның белгісі.
Сондықтан рухани бірлік – ұлттың өмір сүру шарты, оның баянды болашағының кепілі. Әр адам осы шындықты терең түсінгенде ғана қоғамда береке орнайды. Рухани құндылықтарын сақтай алған ел ғана жаһандану дәуірінде өз болмысын жоғалтпай, дамудың дұрыс жолын таңдай алады. Рухани бірлік бар жерде – сенім бар, сенім бар жерде – тұрақтылық бар, ал тұрақтылық бар жерде – жарқын болашақ бар.
Қ.Молдабек
Түркістан облысының дін істері басқармасының
«Дін мәселелерін зерттеу орталығы» КММ-нің
бөлім маманы

+7 (72533) 3 51 24
csi_uko_kz@mail.ru