Қоғам – әр адамның өмір сүретін ортасы, болашағы қалыптасатын кеңістігі. Сондықтан қоғамға пайдалы болу – тек жақсы қасиет емес, ол әр азаматтың ішкі жауапкершілігі мен борышы. Азаматтық сана дегеніміз – өз құқығыңды ғана емес, міндетіңді де түсіну. Ал сол міндеттің ең маңыздысы – айналаңа пайда келтіру. Қоғамға пайда тигізу – тек материалдық көмек емес. Жылы сөз айту, өзгеге қолдау көрсету, табиғатты қорғау, қоғамдық жұмыстарға белсенді қатысу – бәрі де азаматтық мәдениеттің көрінісі. Пайдалы адам айналасына сенім мен үміт сыйлайды. Пайдалы болу үлкен ерлік жасаумен ғана өлшенбейді. Ол күнделікті қарапайым әрекеттерден басталады: үлкенге құрмет көрсету, кішіге қамқор болу, қоғамдық тәртіпті сақтау, білімге ұмтылу, адал еңбек ету. Осындай істер қоғамның іргесін нығайтады. Әр адам өз орнында жауапкершілік танытса, тұтас елдің дамуына үлес қосады. Адам – қоғамның бір бөлшегі. Сондықтан, әрқайсымыздың іс-әрекетіміз айналамызға әсер етеді. Қоғамға пайдалы болу – заңмен жазылған міндет қана емес, ол адамгершілік пен азаматтық сананың көрінісі. Нағыз азамат өз пайдасын ғана емес, елінің игілігін де ойлайды. Пайдалы болу үлкен жетістіктерден басталмайды. Ол – уақытты тиімді пайдалану, білім алуға талпыну, адал еңбек ету, қоғамдық тәртіпті сақтау сияқты күнделікті әрекеттерден құралады. Осындай қарапайым қадамдар қоғамда сенім мен тұрақтылық қалыптастырады. Әр адам өз ісіне жауапкершілікпен қараса, ортақ даму да жеделдей түседі.

Ұлт тарихында ел болашағы үшін қызмет етуді парыз санаған тұлғалар көп. Мысалы, Абай Құнанбайұлы адамгершілік пен білімді жоғары қойып, халықты саналы болуға үндеді. Оның ойлары бүгін де қоғамға пайдалы азамат тәрбиелеуде маңызын жойған жоқ. Мұндай тұлғалардың өнегесі – әр буынға бағыт-бағдар. Алаш зиялысы Әлихан Бөкейхан халықтың білімді, ұйымшыл, жауапты болуын армандады. Ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынұлының ағартушылық қызметі қоғам дамуының білім мен санадан басталатынын дәлелдейді. Мұндай тарихи тұлғалардың өмір жолы бізге қоғамға қызмет етудің маңызын түсіндіреді.

Қоғамға пайда тигізу – тек материалдық үлес емес. Жақсылық жасау, өзгеге құрметпен қарау, ортақ іске белсенді араласу – азаматтық мәдениеттің негізі. Пайдалы адам өз ортасына үлгі болады, ал үлгі қоғамды алға жетелейді. Адамдардың бірлесіп өмір сүретін, ортақ құндылықтар мен мақсаттар қалыптастыратын кеңістігінде әр адам осы ортаның мүшесі ретінде тек өз игілігін ғана емес, тұтас қоғамның дамуын ойлауға міндетті. Сондықтан, қоғамға пайдалы болу – азаматтық сананың, жауапкершіліктің және адамгершіліктің маңызды көрсеткіші. Бұл ұғым әр адамның күнделікті әрекетінен, ойлау мәдениетінен және өмірлік ұстанымынан көрініс табады. Азаматтық борыш дегеніміз – қоғамның игілігі жолында шынайы ниетпен ізгі істерге атсалысу. Әр азамат өз орнында сапалы білім алып, адал еңбек етіп, айналасына құрметпен қараса, қоғамда сенім мен тұрақтылық қалыптасады. Мұндай ортада адамдар бір-біріне тірек болып, ортақ мақсаттарға бірге ұмтылады. Демек, қоғамға пайдалы болу – үлкен өзгерістерге бастайтын шағын әрекеттердің жиынтығы. Пайдалы болудың бастауы – білім мен тәрбие. Білімді адам өз мүмкіндігін дұрыс пайдаланып, ел игілігіне қызмет ете алады. Тәрбие көрген тұлға әділдік пен жауапкершілікті жоғары қояды. Ұлттың ұлы ойшылы Абай Құнанбайұлының қара сөздеріндегі ойлар қоғамға саналы, пайдалы азамат қалыптастырудың маңызын айқын көрсетеді. Бұл идеялар бүгінгі күні де өзектілігін жоғалтқан жоқ. Жастар үшін қоғамға пайдалы болу – болашаққа салынған инвестиция. Жас ұрпақ білімге ұмтылып, еңбексүйгіш, жауапты болып өссе, елдің келешегі де берік болады. Әр жас өзінің қабілетін қоғам игілігіне бағыттағанда ғана шынайы азамат ретінде қалыптасады. Бұл – тек жеке жетістікке емес, ортақ өркендеуге бастайтын жол. Қорытындылай айтқанда, қоғамға пайдалы болу – әр азаматтың өмірлік ұстанымы болуы тиіс. Ол үлкен істерден емес, күнделікті саналы әрекеттерден басталады. Әр адам «Мен қоғамға не бере аламын?» деп ойланса, ортақ даму мен бірлік нығая түседі. Қоғамға пайда әкелетін азаматтар көбейген сайын елдің болашағы жарқын әрі сенімді болады. Бұл – әрқайсымыздың абыройлы әрі жауапты борышымыз.