Қай заманда да қоғамның болашағы – жас ұрпақ. Қоғамның дамуы мен мемлекеттің болашағы әрдайым жас ұрпақтың тәрбиесі мен танымына тікелей байланысты. Жастар қандай құндылықтарды бойына сіңірсе, ертеңгі қоғам да сол бағытта қалыптасады. Сондықтан өнегелі өмір жолын насихаттау, саналы ғұмыр кешкен тұлғалардың тәжірибесін үлгі ету – уақыт талабы. Ал сол жастардың қандай болып қалыптасуы, олардың қандай бағытта өсіп-жетілуі – үлкендердің, ұстаздардың, ата-ананың және жалпы қоғамның басты міндеті. Өнегелі өмір сүрген адамдардың тағдыры мен еңбегі – жастарға жол көрсететін шырақ іспетті. Өнегелі өмір жолы – жастарға бағыт қана емес, рухани бағдар, адамдық болмысты қалыптастыратын темірқазық. Сондықтан да «Өнегелі өмір жолы – жастарға бағыт» деген ұғым әрқашан өзекті.                                                                         

Ұлы тұлғалар – ұрпаққа шамшырақ. Өнеге – тек ақыл айту емес, ол – іспен дәлелденген өмір. Өнегелі адам өз ісімен, мінезімен, адамгершілігімен үлгі бола алады. Қазақ халқы ертеден-ақ «Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілерсің» деп, баланың бойындағы қасиет отбасынан басталатынын меңзеген. Өмір жолы өнегеге толы адамдар – қоғамның рухани тірегі. Олар қиындыққа мойымай, адал еңбек етіп, елге қызмет етудің үлгісін көрсетті. Осындай тұлғалардың тағдыры жастарға өмірлік сабақ, дұрыс таңдау жасауға көмектесетін бағыт-бағдар бола алады. Өйткені, өнегелі адамның жүріп өткен жолы, көрген қиындығы, жеткен жетістігі – кейінгі буын үшін үлкен сабақ. Мысалы, Абай Құнанбайұлының даналығы, Шоқан Уәлихановтың білімге құштарлығы, Әл-Фарабидің ғылымға қосқан үлесі – бүгінгі жастарға да үлгі. Осындай тұлғалардың өмір жолы жастарды адалдыққа, еңбекқорлыққа, білімге ұмтылуға тәрбиелейді. Өнеге – ұрпаққа қалдырылған ең құнды мұра.                                                                        

Жастар – ел болашағы. Жастар – мемлекеттің тірегі, елдің ертеңі. Егер жастар білімді, парасатты, елін сүйетін болса, қоғам да алға басады. Ал егер олар мақсатсыз, тәртіпсіз болса, ұлттың дамуына қауіп төнеді. Сондықтан жастарға бағыт-бағдар беру – аса маңызды. Өнегелі өмір жолын көрсетудің мәні де осында. Жастар кімге еліктесе, солай қалыптасады. Егер олар шынайы еңбектің, адалдықтың, адамгершіліктің иелеріне еліктесе – болашақ жарқын болмақ.                                                                                

Адал еңбек – өмірдің тірегі. Өнегелі өмірдің басты қағидасы – адал еңбек. Еңбек адамды шыңдайды, тәрбиелейді, табысқа жетелейді. Ұлы тұлғалардың барлығы да еңбектің арқасында биікке көтерілген. Мысалы, қарапайым отбасынан шыққан көптеген ғалымдар мен өнер майталмандары табандылығының арқасында әлемге танылды. Бұл – жастарға үлкен мотивация. Адал еңбектің нәтижесінде ғана адам абырой мен құрметке ие болады.                                   

Білім мен тәрбие – табыстың кілті. Өнегелі өмірдің тағы бір маңызды негізі – білім. Білімсіз адам болашағын дұрыс бағыттай алмайды. Сондықтан жастар ең алдымен білімге ұмтылуы керек. Абай «Ғылым таппай мақтанба» деп жастарды бос мақтаннан сақтандырып, білім іздеуге шақырды. Бүгінгі таңда да білім мен тәрбие – табыстың кілті. Тек білімді әрі тәрбиелі жас қана елдің дамуына үлес қоса алады.      

Ұлттық құндылық пен рухани тәрбие. Өнегелі өмір – ұлттық рухпен тығыз байланысты. Ұлттық тәрбие – рухани тірек. Қазақ халқы үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетуді, ата-ананы сыйлауды, туған жерді қорғауды қасиет тұтқан. Осы құндылықтарды бойына сіңірген жас – нағыз елдің азаматы. Өз халқының тарихын, тілін, салт-дәстүрін құрметтеген жас ешқашан рухани әлсіз болмайды. Ұлттық тәрбие адам бойында намыс, жауапкершілік, үлкенге құрмет, кішіге ізет секілді асыл қасиеттерді қалыптастырады. Жастар ұлттық құндылықтарды сақтай отырып, заман талабына сай дамыса ұлттың болашағы берік болады. 

Қиындыққа мойымау – табандылық белгісі. Өмір жолында кездесетін қиындықтар – әр адамға тән. Бірақ өнегелі адам сол сынақтардан сүрінбей өтеді. Қиындыққа мойымау – табандылық пен ерік-жігердің белгісі. Жастарға да дәл осы қасиет керек. Өйткені жетістікке жету үшін шыдамдылық пен төзім қажет. Өнегелі өмір сүрген адамдар осыны өз өмірімен дәлелдеп кеткен.                                                          Қорытындылай келе, өнегелі өмір жолы – жастарға бағыт беретін рухани шамшырақ. Жастар өнегелі тұлғалардың өмірінен үлгі алып, білімге, еңбекке, адалдыққа ұмтылғанда ғана ел болашағы нұрлы болмақ. Бүгінгі жастар – ертеңгі ел тізгінін ұстайтын азаматтар. Сондықтан олар өз жолын дұрыс таңдап, өнегелі өмірді мақсат етуі тиіс. Өнегелі өмір жолы – жастарға бағыт беретін рухани бағдаршам. Ол жастарды адасудан сақтап, дұрыс жолды таңдауға көмектеседі. Өнегелі тұлғалардың өмірінен үлгі алған жас білімді, еңбекқор, елін сүйетін азамат болып қалыптасады. Сондықтан әрбір жас өнегелі өмір сүруді мақсат етіп, өз болашағына жауапкершілікпен қарауы тиіс. Өнегелі өмір – жеке адамның ғана емес, тұтас ұлттың жарқын болашағының кепілі. Әрбір жас өз өмірінде «Мен елге қандай пайда тигіземін?» деген сұраққа жауап іздесе, қоғам да дамиды, мемлекет те нығаяды. Өнегелі өмір – ұлттың болашағын жарқын ететін ең басты бағдар.

 

 М.Салиходжаев

 

Түркістан облысы дін істері

басқармасының «Дін мәселелерін зерттеу

орталығы» КММ-нің теолог маманы