Қазіргі жаһандану және ақпараттық қоғам жағдайында діни экстремизм мен радикализм әлеуметтік тұрақтылыққа төнетін аса өзекті қатерлердің бірі болып отыр. Бұл құбылыстың жастар арасында таралуы ерекше алаңдаушылық туғызады, себебі жастар – қоғамның ең динамикалық әрі ықпалға бейім әлеуметтік тобы. Өмірлік тәжірибенің жеткіліксіздігі, құндылықтық бағдарлардың толық қалыптаспауы және әлеуметтік мәселелерге сезімталдық жастарды деструктивті діни идеологиялардың ықпалына оңай түсіреді.

Жастар арасында діни экстремизмнің алдын алудың негізгі тетіктерінің бірі – жүйелі әрі ғылыми негізделген діни-ағартушылық жұмыстарды ұйымдастыру. Діннің шынайы мәнін, оның адамгершілік, сабырлылық және бейбіт өмір сүру қағидаттарына негізделгенін дұрыс түсіндіру радикалды көзқарастардың алдын алуда маңызды рөл атқарады. Бұл бағытта дәстүрлі ислам құндылықтарын, ханафи мәзһабы мен матуриди сенім мектебінің ерекшеліктерін түсіндіру жастардың діни санасында тұрақтылық қалыптастырады. Теологтар мен дінтанушылардың қатысуымен жүргізілетін түсіндіру жұмыстары діни экстремистік идеологияға қарсы иммунитетті күшейтеді.

Алдын алу шараларының келесі маңызды бағыты – білім беру жүйесінің әлеуетін тиімді пайдалану. Орта және жоғары оқу орындарында зайырлылық, діни толеранттылық және сыни ойлау мәдениетін қалыптастыруға бағытталған пәндердің мазмұнын жетілдіру қажет. Жастарды ақпаратты сараптай білуге, деструктивті діни идеяларды тануға үйрету экстремизмнің таралуына тосқауыл қояды. Сонымен қатар, педагог кадрлардың діни мәселелер бойынша базалық біліктілігін арттыру да маңызды.

Ақпараттық кеңістіктегі қауіпсіздік мәселесі де айрықша назарды талап етеді. Қазіргі уақытта діни экстремизм идеологиясы негізінен интернет пен әлеуметтік желілер арқылы таралып отыр. Жалған діни уағыздар мен радикалды контент жастардың санасына елеулі әсер етеді. Осыған байланысты медиасауаттылықты арттыру, күмәнді ақпарат көздерінен сақтандыру және дәстүрлі діни құндылықтарды насихаттайтын сапалы контентті көбейту алдын алу тетіктерінің бірі болып табылады.

Сонымен қатар, жастардың әлеуметтік-экономикалық мәселелерін шешу діни экстремизмнің алдын алуда маңызды орын алады. Жұмыссыздық, әлеуметтік оқшаулану және қоғамдағы өз орнын таба алмау сияқты факторлар радикалды ұйымдардың жастарды өз қатарына тартуына қолайлы жағдай жасайды. Сондықтан жастардың әлеуметтік белсенділігін арттыру, оларды мәдени, спорттық және еріктілік жобаларға тарту қоғаммен байланысын нығайтады.

Қорытындылай келе, жастар арасында діни экстремизмнің алдын алу кешенді және көпдеңгейлі тәсілді талап етеді. Мемлекеттік құрылымдар, білім беру мекемелері, діни ұйымдар және азаматтық қоғам өзара үйлесімді әрекет еткен жағдайда ғана бұл қауіпке тиімді қарсы тұруға болады.

 

А.Уралбаев     

«Дін мәселелерін зерттеу орталығы « КММ-нің

Сайрам ауданындағы   теолог маманы