Қазіргі жаһандану кезеңінде интернет адамзат өмірінің барлық саласына терең еніп, ақпараттық кеңістіктің негізгі арнасына айналды. Әсіресе діни ақпараттың таралуы бұрын-соңды болмаған қарқынға ие болды. Егер бұрын адамдар діни білімді көбіне мешіттерден, шіркеулерден немесе арнайы діни оқу орындарынан алса, бүгінде кез келген адам интернет арқылы сан алуан дереккөзге қол жеткізе алады. Бұл жағдай діни танымның кеңеюіне ықпал еткенімен, оның сапасы мен сенімділігі мәселесін де алдыңғы қатарға шығарды.

Интернеттегі діни ақпараттың басты артықшылығы – қолжетімділігі мен көпқырлылығы. Қазіргі таңда пайдаланушылар қасиетті кітаптардың түрлі аудармаларын, танымал дінтанушылардың лекцияларын, онлайн курстар мен пікірталастарды еркін қарай алады. Бұл өз кезегінде діни сауаттылықтың артуына, адамның рухани ізденісіне жол ашады. Сонымен қатар, интернет әртүрлі діндер мен конфессиялар туралы мәліметтерді салыстыра отырып зерделеуге мүмкіндік береді. Мұндай ашықтық адамдар арасында өзара түсіністік пен төзімділіктің қалыптасуына ықпал етеді. Әсіресе жастар үшін бұл – дүниетанымды кеңейтетін маңызды құрал.

Алайда интернет кеңістігіндегі діни ақпараттың осындай молдығы оның сапасына әрдайым кепіл бола алмайды. Ең үлкен қауіптердің бірі – жалған, үстірт немесе контекстен жұлып алынған мәліметтердің таралуы. Көп жағдайда діни мәтіндер терең түсіндірмесіз ұсынылып, олардың мәні бұрмаланып кетеді. Мұндай ақпарат діни білімі жеткіліксіз адамдардың қате түсінік қалыптастыруына әкелуі мүмкін. Бұдан бөлек, кейбір радикалды топтар интернетті өз идеологияларын тарату құралы ретінде пайдаланып, әсіресе жастарды психологиялық тұрғыдан әсер ету арқылы өз қатарына тартуға тырысады. Бұл тек жеке тұлғаға ғана емес, тұтас қоғамның қауіпсіздігіне қатер төндіреді.

Тағы бір маңызды мәселе – интернеттегі діни дискурстың мәдениеті. Әлеуметтік желілер мен форумдарда діни тақырыптар жиі қызу пікірталасқа ұласып, кейде агрессия мен төзімсіздікке әкеліп жатады. Әркім өз көзқарасын абсолютті шындық ретінде қабылдап, өзге пікірді жоққа шығаруға тырысады. Мұндай жағдай қоғамда діни алауыздықтың пайда болуына, тіпті әлеуметтік шиеленістерге себеп болуы мүмкін. Сондықтан интернеттегі діни коммуникацияның этикасын қалыптастыру да өзекті мәселе болып отыр.

Осы қауіптердің алдын алу үшін кешенді тәсіл қажет. Ең алдымен, әрбір интернет қолданушысы ақпараттық сауаттылық пен сыни ойлау қабілетін дамытуы тиіс. Кез келген діни мәліметті бірден қабылдамай, оның қайдан алынғанын, кім жариялағанын және қандай мақсат көздейтінін саралау маңызды. Сонымен қатар, ресми діни ұйымдар мен білікті мамандар интернет кеңістігінде белсенді болып, сапалы әрі түсінікті контент ұсынуы қажет.

Қорытындылай келе, интернет дәуіріндегі діни ақпарат – күрделі әрі көпқырлы құбылыс. Ол адамның рухани дамуына, білім көкжиегінің кеңеюіне зор мүмкіндік береді. Алайда оның теріс ықпалдары да жоқ емес. Сондықтан бұл кеңістікті тиімді әрі қауіпсіз пайдалану үшін жеке жауапкершілік пен қоғамдық бақылау қатар жүруі тиіс. Тек сонда ғана интернет діни ағартушылықтың сенімді құралына айнала алады.

 

 

А.Уралбаев

Түркістан облысы дін істері басқармасының

«Дін мәселелерін зерттеу орталығы» КММ-нің

теолог маманы