Бұл мақалада әлеуметтік желілердегі діни контенттің қазіргі қоғамға тигізетін ықпалы жан-жақты талданады. Әсіресе жастардың діни санасының қалыптасуындағы әлеуметтік желілердің рөлі, онлайн уағыздардың оң және теріс қырлары, сондай-ақ діни ақпараттың бақылаусыз таралуынан туындайтын қауіптер қарастырылады. Зерттеу нәтижесінде діни және медиа сауаттылықты арттырудың маңыздылығы негізделеді.

 

XXI ғасыр ақпараттық технологиялардың қарқынды дамуымен сипатталады. Интернет пен әлеуметтік желілер адамзаттың коммуникация жасау, ақпарат алу және пікір қалыптастыру тәсілдерін түбегейлі өзгертті. Қазіргі таңда әлеуметтік желілер тек қарым-қатынас алаңы ғана емес, сонымен қатар мәдени, саяси және діни идеялардың таралу ортасына айналды.

 

Дін – қоғам өміріндегі маңызды әлеуметтік институттардың бірі. Ол адамның дүниетанымына, мінез-құлқына және құндылықтар жүйесіне тікелей әсер етеді. Осы тұрғыдан алғанда, әлеуметтік желілердегі дін тақырыбының ықпалын зерттеу ерекше өзектілікке ие. Себебі цифрлық кеңістікте таралатын діни ақпараттың мазмұны мен бағыты қоғамдық тұрақтылыққа да, әлеуметтік келісімге де ықпал етуі мүмкін. Әлеуметтік желілердегі діни контенттің қоғамға, әсіресе жастарға тигізетін ықпалын ғылыми тұрғыда талдау, оның оң мүмкіндіктері мен қауіптерін анықтау.

 

Әлеуметтік желілердегі діни контент әртүрлі форматта ұсынылады. Оларға қысқа бейнероликтер, тікелей эфирлер, онлайн уағыздар, діни мәтіндерден үзінділер, мотивациялық жазбалар және пікірталастар жатады. Бұл контенттің басты ерекшелігі – жылдам таралуы және кең аудиторияны қамтуы.

 

Дәстүрлі діни институттармен қатар жеке блогерлер мен өзін «уағызшы» ретінде таныстыратын тұлғалар да діни мазмұндағы материалдар жариялайды. Бұл құбылыс діннің институционалдық бақылаудан ішінара шығып, жеке тұлғалық сипат алуына әкелді. Нәтижесінде діни ақпараттың сапасы мен мазмұны әркелкі болып отыр.

 

Әлеуметтік желілер арқылы адамдар діни ақпаратқа оңай қол жеткізе алады. Бұрын діни білім алу үшін арнайы мекемелерге бару қажет болса, қазіргі таңда онлайн дәрістер мен уағыздар кез келген адамға қолжетімді.

 

Көптеген діни парақшалар мен арналар сабырлық, кешірім, мейірімділік сияқты жалпыадамзаттық құндылықтарды насихаттайды. Бұл қоғамдағы моральдық нормалардың нығаюына оң әсер етеді.

 

Әлеуметтік желілер жастармен тікелей байланыс орнатуға мүмкіндік береді. Заманауи форматтағы діни контент жастардың қызығушылығын оятып, оларды рухани ізденіске жетелеуі мүмкін.

 

Интернет кеңістігінде діни мәтіндер контекстен тыс немесе қате түсіндіріліп берілуі мүмкін. Бұл адамдардың діни түсінігінің бұрмалануына әкеледі.

 

Әлеуметтік желілер радикалды және экстремистік идеяларды тарату үшін қолайлы ортаға айналуы мүмкін. Мұндай контент көбіне эмоцияға әсер ету арқылы аудиторияны өзіне тартады.

Кейбір онлайн уағызшылар аудиторияны психологиялық тұрғыда басқару әдістерін қолданады. Бұл әсіресе діни сауаттылығы төмен жастар үшін қауіпті.

 

Жастар – әлеуметтік желілердің ең белсенді пайдаланушылары. Олардың өмірлік тәжірибесінің аздығы мен эмоциялық әсерге бейімділігі діни манипуляция қаупін арттырады. Сонымен қатар, жастар арасында «танымал уағызшы» феномені қалыптасып, тұлғаның харизмасы мазмұннан маңыздырақ бола бастайды. Осыған байланысты білім беру жүйесінде діни және медиа сауаттылықты қатар дамыту қажеттілігі туындайды.

• Діни сауаттылықты арттыру,

• Сенімді және ресми дереккөздерді насихаттау,

• Медиа сауаттылықты дамыту,

• Дәстүрлі діни институттардың цифрлық кеңістіктегі белсенділігін арттыру,

• Жастармен жүйелі түсіндіру жұмыстарын жүргізу.

 

Әлеуметтік желілердегі дін тақырыбы қазіргі қоғамға айтарлықтай ықпал ететін маңызды факторға айналды. Ол діни ағартушылық пен рухани дамуға мүмкіндік берумен қатар, белгілі бір қауіптерді де туындатады. Сондықтан қоғам үшін ең басты міндет – әлеуметтік желілердегі діни контентке саналы көзқарас қалыптастыру, діни және медиа сауаттылықты арттыру арқылы оның оң ықпалын күшейту болып табылады.

 

 

 

Қ.Салықбаев

 

Түркістан облысы дін істері басқармасының

 

«Дін мәселелерін зерттеу орталығы» КММ

 

бөлім басшысы