Қазіргі заманда әлеуметтік желілер адам өмірінің ажырамас бөлігіне айналды. Instagram, Facebook, TikTok сияқты платформалар адамдарға ақпарат алмасуға, пікір білдіруге және қарым-қатынас жасауға үлкен мүмкіндік беріп отыр. Алайда бұл мүмкіндіктермен бірге жауапкершілік те қатар жүреді. Әсіресе мұсылман адам үшін әлеуметтік желідегі әрекеттері ислам әдебі мен құндылықтарына сай болуы маңызды.

Ислам дінінде адамгершілік (ахлақ) жоғары орын алады. Бұл қағида тек күнделікті өмірде ғана емес, виртуалды кеңістікте де сақталуы тиіс. Әлеуметтік желіде жазылған әрбір сөз, жарияланған әрбір сурет немесе бейне – адамның ішкі мәдениеті мен тәрбиесінің көрінісі. Сондықтан мұсылман адам әрбір ісінде әдептілік пен ұстамдылық танытуы керек.

Біріншіден, әлеуметтік желіде сыпайылық сақтау – мұсылман этикасының негізгі талаптарының бірі. Басқаларды қорлау, мазақ ету, ауыр сөздер айту – исламда құпталмайды. Пікірталас барысында да сабырлылық танытып, қарсы пікірге құрметпен қарау маңызды. Бұл – қоғамда татулық пен түсіністікті нығайтатын фактор.

Екіншіден, өсек-аяң мен жалған ақпараттан аулақ болу қажет. Қазіргі таңда әлеуметтік желілерде тексерілмеген ақпарат тез таралады. Мұсылман адам кез келген хабарды бөліспес бұрын оның шынайылығына көз жеткізуі тиіс. Өсек айту, біреудің абыройына нұқсан келтіру – үлкен күнәлардың бірі.

Үшіншіден, ұят пен ар-намысты сақтау маңызды. Әлеуметтік желілерде жеке өмірді шамадан тыс жариялау, әдепсіз суреттер мен бейнелер жүктеу мұсылман әдебіне қайшы келеді. Ислам адамды қарапайымдылыққа, ұяңдыққа және өзін құрметтеуге тәрбиелейді.    

Төртіншіден, уақытты тиімді пайдалану мәселесі де өзекті. Әлеуметтік желіде ұзақ уақыт өткізу адамның пайдалы істерден, білім алудан немесе отбасымен қарым-қатынастан алыстауына себеп болуы мүмкін. Сондықтан уақытты жоспарлап, әлеуметтік желіні шектеулі әрі мақсатты түрде қолдану қажет.

Сонымен қатар, мұсылман адам әлеуметтік желіні игі істерге де пайдалана алады. Пайдалы білім тарату, адамдарды жақсылыққа шақыру, қайырымдылық шараларын ұйымдастыру – бұл платформалардың оң мүмкіндіктері. Осындай әрекеттер арқылы адам тек өзіне емес, қоғамға да пайда әкеледі.

Әлеуметтік желінің іздеу жүйесінде «ислам» сөзін терсеңіз, экстремистік мазмұндағы жүздеген бейнероликтер, оның ішінде деструктивті қозғалыс жетекшілерінің бейне хабарламаларына тап боласыз. Дін туралы ақпаратты әлеуметтік желілерден іздеу көбінесе деструктивті діни ағым өкілдерінің тұзағына түсу арқылы ҚР кей заңнамаларын бұзуға алып барады. Желі қолданушыларының деструктивті діни ағымдар қатарына кіріп кету факторларының бірі әлеуметтік желілердегі деструктивті қауымдастықтар мен топтарға жазылу. Бұл топтар мен қауымдастықтардың атаулары әдетте мүмкіндігінше бейтарап болып көрінеді, мысалы: «Исламдағы махаббат», «Счастье в Исламе», «Пайдалы насихат» және т.б. қауымдастықтарды айтсақ болады. Алайда, атаулары мейірімге шақырғанымен қауымдастықтардың ішінде жүргізіліп отырған ақпараттық саясат мүлдем басқа және алдап-арбауды мақсат еткен ақпараттық тұзақ. Осыған байланысты облыс көлемінде әлеуметтік желі қолданушылары арасында деструктивті діни бағыттағы топтарға тіркелген азаматтарға орталық мамандары тарапынан ескерту хаттар жолдануда. Желі қолданушыларына жолданып жатқан бұл хабарламалар біріншіден алдын алу, яғни азаматтарды білместіктен заң бұзушылықтарға алып баратын лайк, репост немесе комментарийлерден ескерту. Осындай іс-әрекеттер бойынша ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің 453 және 490-баптары негізінде айыппұл салынады.

Қорытындылай келе, әлеуметтік желі – бейтарап құрал. Оны қалай қолдану әр адамның ниеті мен тәрбиесіне байланысты. Мұсылман адам үшін басты қағида – қай жерде болса да, соның ішінде интернет кеңістігінде де, ислам әдебін сақтау. Әдептілік, шыншылдық, жауапкершілік және ұят – әлеуметтік желіні дұрыс пайдаланудың негізі болып табылады.

 

  Б.Абдрахман

 

Түркістан облысы дін істері басқармасының

«Дін мәселелерін зерттеу орталығы» КММ – нің

теолог маманы